Cập nhật quy định IMO 2026: Cấm chất tạo bọt chứa PFOS

Quy định IMO 2026 đã xây dựng các sửa đổi đối với SOLAS Chương II-2 và Bộ luật Tàu cao tốc (HSC Code 1994 và 2000) nhằm nghiêm cấm việc sử dụng hoặc lưu trữ các phương tiện chữa cháy (bao gồm cả bọt foam) có chứa Axit Perfluorooctane Sulfonic (PFOS).

Phạm vi áp dụng

Quy định mới của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) áp dụng cho:

• Chủ tàu, đơn vị quản lý và khai thác tàu
• Nhà thiết kế, đóng tàu và các nhà sản xuất thiết bị hàng hải

Theo đó, Quy đinh IMO 2026 đã thông qua các sửa đổi đối với SOLAS Chương II-2 và Bộ luật Tàu cao tốc HSC (1994 và 2000), nhằm nghiêm cấm sử dụng hoặc lưu trữ các phương tiện chữa cháy (bao gồm bọt foam) có chứa Axit Perfluorooctane Sulfonic – PFOS.

Quy định này áp dụng cho cả hệ thống cố định và thiết bị xách tay, và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

PFOS là gì?

PFOS (Perfluorooctane Sulfonic Acid) là một hợp chất thuộc nhóm PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) – thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” do đặc tính khó phân hủy trong môi trường. Trong nhiều thập kỷ, PFOS được ứng dụng rộng rãi trong các loại chất tạo bọt chữa cháy (foam concentrate) nhờ khả năng tạo màng mỏng ngăn cách bề mặt nhiên liệu với không khí, giúp khống chế nhanh các đám cháy chất lỏng dễ cháy (Class B fires).

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh PFOS là chất độc hại lâu dài, có khả năng tích tụ trong môi trường biển, nguồn nước và cơ thể sinh vật. PFOS không phân hủy tự nhiên, gây ra hiện tượng ô nhiễm bền vững và có liên quan đến các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng như suy giảm chức năng gan, rối loạn nội tiết và tăng nguy cơ ung thư.

Chính vì vậy, các tổ chức quốc tế như IMO, EU và UNEP đã từng bước loại bỏ PFOS trong nhiều lĩnh vực.

Các nghị quyết liên quan quy định IMO 2026

Những sửa đổi này được thông qua sau các nghị quyết:

• SOLAS Chương II-2 – MSC.532(107)
• HSC Code 1994 – MSC.536(107)
• HSC Code 2000 – MSC.537(107)

Ngoài ra, các giải thích thống nhất (Unified Interpretations) đã được ban hành:

• IACS UI SC309 cho Quy định SOLAS II-2/10.11
• IACS UI HSC11 cho Quy định 7.9.4 của HSC Code (1994 và 2000)

IMO cũng công bố nội dung tương tự tại IMO MSC.1/Circ.1694 – “Unified interpretations of SOLAS Chapter II-2 and the HSC Codes (1994 and 2000)”

Nội dung yêu cầu mới

Các yêu cầu này sẽ được áp dụng trong quy định IMO 2026 như sau:

Đối với tàu đóng mới (keel laid từ 01/01/2026): không được sử dụng hoặc lưu trữ phương tiện chữa cháy chứa PFOS với nồng độ vượt quá 10 mg/kg (0,001% khối lượng) ngay từ khi bàn giao tàu.

Đối với tàu hiện hữu (keel laid trước 01/01/2026): phải tuân thủ yêu cầu trên không muộn hơn kỳ kiểm tra đầu tiên (first survey) sau ngày 01/01/2026.

Xử lý và thải bỏ: các chất chữa cháy bị cấm phải được xử lý tại các cơ sở tiếp nhận trên bờ được phê duyệt.

Tài liệu của nhà sản xuất: mọi bản khai (declaration) phải thể hiện rõ loại, thời gian sản xuất, số lô, số chứng chỉ (Type Approval/MED Certificate). Tài liệu này phải lưu giữ trên tàu và xuất trình khi có kiểm tra.

Với phương tiện chữa cháy đã lắp đặt trước 01/01/2026: nếu không có bản khai của nhà sản xuất hoặc kết quả thử nghiệm phòng thí nghiệm, thì phải tiến hành lấy mẫu và thử nghiệm theo tiêu chuẩn được công nhận (ví dụ: NPR-CEN/TS 15968) để xác nhận không chứa PFOS vượt ngưỡng cho phép.

Chủ tàu và đơn vị quản lý cần làm gì?

Trước hoặc tại kỳ first survey sau 01/01/2026, chủ tàu và đơn vị quản lý phải đảm bảo:

• Có bằng chứng hệ thống chữa cháy không chứa PFOS hoặc đã xử lý an toàn các phương tiện bị cấm.
• Bất kỳ phương tiện hoặc thiết bị thay thế nào cũng phải có chứng nhận phê duyệt kiểu loại (Type Approval/MED Certificate).
• Danh mục vật liệu nguy hại (Inventory of Hazardous Materials – IHM) phải được cập nhật sau khi loại bỏ các chất chữa cháy chứa PFOS (nếu có).

(Theo MSC.1/Circ.1290, khái niệm first survey được hiểu là:

Kỳ kiểm tra hàng năm, định kỳ hoặc kiểm tra định hạn đầu tiên diễn ra sau ngày quy định trong SOLAS, hoặc kỳ kiểm tra khác mà cơ quan đăng kiểm/Quốc gia treo cờ xét thấy hợp lý.

Với tàu đang đóng dở có keel laid trước ngày quy định nhưng bàn giao sau ngày đó, thì kiểm tra ban đầu (initial survey) được coi là first survey.)

Quy định mới của IMO về việc loại bỏ PFOS trong chất chữa cháy là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ môi trường biển và nâng cao an toàn cháy nổ trên tàu. Tuy nhiên, đây chỉ là khởi đầu.

Trong tương lai gần, IMO, EU và các tổ chức quản lý quốc tế có thể sẽ mở rộng lệnh cấm sang nhiều hóa chất khác thuộc nhóm PFAS, chẳng hạn như PFOA, vốn đang được sử dụng phổ biến trong một số loại bọt chữa cháy.

Điều này cho thấy xu hướng tất yếu là chuyển đổi sang các chất chữa cháy an toàn hơn, thân thiện hơn với môi trường, đồng thời đòi hỏi các chủ tàu, đơn vị quản lý và nhà sản xuất thiết bị phải chủ động cập nhật công nghệ, thay thế kịp thời để luôn đi trước các yêu cầu pháp lý.

Nguồn: https://www.lr.org/en/knowledge/class-news/16-25/