MASS Code: khung quy định quốc tế đầu tiên cho tàu tự hành

Admin 9/10/2026

MASS Code đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng khung pháp lý quốc tế cho Maritime Autonomous Surface Ships (MASS).

Tại phiên họp lần thứ 111 của Maritime Safety Committee (MSC 111), diễn ra từ ngày 13 đến 22/5/2026, IMO đã thông qua International Code of Safety for Maritime Autonomous Surface Ships (MASS Code) theo Resolution MSC.595(111). Đây là bộ quy định quốc tế toàn diện đầu tiên được IMO xây dựng riêng cho tàu mặt nước tự hành.

MASS Code hiện có tính chất không bắt buộc (non-mandatory) và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Code được xây dựng nhằm hỗ trợ việc thiết kế, xây dựng, vận hành và chứng nhận MASS với mức độ an toàn, an ninh và bảo vệ môi trường tương đương tàu truyền thống.

Sự ra đời của MASS Code cũng mở đầu cho một giai đoạn mới. IMO sẽ tiếp tục xây dựng mandatory MASS Code dựa trên kinh nghiệm thực tế và kết quả của quá trình triển khai Code hiện tại.

MASS Code là gì?

MASS Code là International Code of Safety for Maritime Autonomous Surface Ships. Đây là bộ quy định được IMO phát triển nhằm tạo ra một khuôn khổ thống nhất cho việc vận hành tàu có các chức năng tự động hoặc điều khiển từ xa.

Theo IMO, MASS Code áp dụng cho các tàu hàng thuộc phạm vi của SOLAS Chapter I. Code cũng xem xét những trường hợp tàu có một số chức năng được thực hiện tự động hoặc từ xa trong khi các chức năng khác vẫn do con người thực hiện.

Mục tiêu của MASS Code không phải thay thế các công ước IMO hiện hành. Thay vào đó, Code bổ sung cho những quy định hiện có trong trường hợp các công cụ hiện hành chưa giải quyết đầy đủ những vấn đề phát sinh từ hoạt động tự hành hoặc điều khiển từ xa.

Cách tiếp cận này cho phép MASS được tích hợp dần vào hệ thống hàng hải quốc tế mà không làm thay đổi các nguyên tắc an toàn nền tảng đang áp dụng cho tàu truyền thống.

MASS Code Tàu tự hành

Vì sao IMO cần MASS Code?

Sự phát triển của tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, cảm biến, kết nối dữ liệu và hệ thống điều khiển từ xa đang tạo ra những phương thức vận hành tàu mới.

Một số chức năng vốn được thực hiện trực tiếp bởi thuyền viên có thể được chuyển sang hệ thống tự động. Một số chức năng khác có thể được giám sát hoặc điều khiển từ một Trung tâm vận hành từ xa – Remote Operations Centre (ROC) trên bờ.

Sự thay đổi này đặt ra nhiều câu hỏi mới về an toàn hàng hải.

Ai chịu trách nhiệm khi hệ thống tự động đưa ra quyết định? Con người sẽ can thiệp như thế nào khi hệ thống gặp sự cố?

Làm thế nào để tàu MASS có thể hoạt động an toàn cùng tàu truyền thống?

Những yêu cầu nào cần được áp dụng cho hệ thống điều khiển, kết nối và an ninh mạng?

Đây là những vấn đề mà MASS Code hướng tới giải quyết.

IMO cho biết Code được xây dựng nhằm đảm bảo MASS có thể được thiết kế và vận hành với mức độ an toàn, an ninh và bảo vệ môi trường tương đương với tàu thông thường. MASS vẫn phải tuân thủ SOLAS và các công cụ IMO bắt buộc khác có liên quan.

Năm nguyên tắc chính của MASS Code

MASS Code được xây dựng trên một số nguyên tắc nền tảng. Các nguyên tắc này giúp Code vừa duy trì mức độ an toàn hiện hành, vừa tạo không gian cho công nghệ mới.

Bổ sung cho các quy định IMO hiện hành

MASS Code không được xây dựng như một hệ thống quy định độc lập hoàn toàn.

Code chỉ tập trung vào các hoạt động và chức năng của MASS mà những công cụ hiện hành chưa giải quyết đầy đủ.

Cách tiếp cận này giúp duy trì tính thống nhất với SOLAS và các công cụ quốc tế khác.

Tiếp cận toàn diện

Hoạt động của MASS liên quan đến nhiều yếu tố. Trong đó có con người, thiết bị, phần mềm, kết nối, điều hướng, an toàn, an ninh và môi trường.

Vì vậy, MASS Code  được xây dựng theo hướng “holistic”. IMO không xem tàu tự hành chỉ là một hệ thống công nghệ riêng lẻ. Thay vào đó, MASS được xem xét như một hệ thống tổng thể, trong đó công nghệ, con người, con tàu và môi trường vận hành phải phối hợp với nhau.

Mục tiêu và nguyên tắc của các công cụ IMO hiện hành vẫn được duy trì trong quá trình áp dụng.

Goal-based

Một điểm quan trọng của MASS Code là cách tiếp cận dựa trên mục tiêu.

Thay vì quy định cứng một công nghệ cụ thể, Code tập trung vào mục tiêu an toàn, yêu cầu chức năng và mức hiệu năng cần đạt.

Điều này đặc biệt phù hợp với lĩnh vực MASS. Công nghệ tự hành vẫn đang phát triển nhanh và có thể thay đổi đáng kể trong tương lai.

Technology-neutral

MASS Code không phụ thuộc vào một công nghệ cụ thể.

Nguyên tắc này cho phép các giải pháp mới được áp dụng khi đáp ứng các yêu cầu về an toàn, an ninh và môi trường.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để Code không nhanh chóng trở nên lỗi thời khi công nghệ tiếp tục phát triển.

Duy trì vai trò của con người

Tự động hóa không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn con người khỏi hoạt động hàng hải.

MASS Code yêu cầu sự giám sát và kiểm soát của con người đối với các chức năng và hoạt động của MASS Code cũng đề cập đến sự phối hợp giữa người vận hành và hệ thống tự động.

IMO đặc biệt nhấn mạnh vai trò của con người trong hệ thống MASS. Theo thông tin được IMO công bố sau MSC 111, master vẫn giữ trách nhiệm tổng thể đối với con tàu, kể cả trong trường hợp không có mặt trực tiếp trên tàu.

MASS Code tập trung vào những lĩnh vực nào?

MASS Code không chỉ đề cập đến công nghệ tự hành. Phạm vi của Code bao gồm nhiều yếu tố liên quan trực tiếp đến thiết kế và vận hành tàu.

Một số lĩnh vực chính gồm:

– Kiểm tra và cấp giấy chứng nhận
– Quy trình phê duyệt
– Đánh giá rủi ro
– Bối cảnh vận hành
– Thiết kế hệ thống
– Các nguyên tắc về phần mềm
– Quản lý vận hành an toàn
– Quản lý cảnh báo
– Bố trí nhân sự, huấn luyện và trực ca
– An toàn hàng hải
– Khả năng kết nối
– Vận hành từ xa
– Kết cấu, phân khoang, độ ổn định và tính kín nước
– Phòng cháy, phát hiện cháy và chữa cháy
– An ninh hàng hải
– Tìm kiếm và cứu nạn
– Vận chuyển hàng hóa
– Neo đậu, lai dắt và buộc tàu
– Hệ thống máy móc và thiết bị điện

Các nội dung này cho thấy MASS Code tiếp cận tàu tự hành như một hệ thống vận hành tổng thể. Công nghệ tự hành chỉ là một phần trong toàn bộ hệ thống.

IMO Mass code Autonomous Maritime Framework

MASS Code có bắt buộc không?

Hiện tại, MASS Code là “non-mandatory”.

IMO đã thông qua Code tại MSC 111 vào tháng 5/2026 theo Resolution MSC.595(111). Code có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Việc lựa chọn mô hình non-mandatory ở giai đoạn đầu có ý nghĩa quan trọng.

MASS vẫn là một công nghệ mới. IMO cần thêm dữ liệu thực tế để đánh giá cách Code hoạt động trong các tình huống khai thác khác nhau.

Vì vậy, giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung vào việc thu thập kinh nghiệm và xác định những điểm cần điều chỉnh trước khi chuyển sang một bộ quy định bắt buộc.

Một trong những bước tiếp theo đáng chú ý là Experience-Building Phase (EBP).

Theo lộ trình hiện tại của IMO, tại MSC 112 vào tháng 12/2026, IMO sẽ tái lập MASS Working Group để phát triển framework cho EBP của MASS Code không bắt buộc.

EBP sẽ cho phép IMO và các bên liên quan đánh giá việc áp dụng MASS Code trong thực tế.

Kết quả thu được sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng mandatory MASS Code.

Đây cũng là cơ hội để ngành hàng hải nhận diện những khoảng trống về kỹ thuật, vận hành, đào tạo, trách nhiệm và quản lý rủi ro.

Lộ trình từ MASS Code không bắt buộc đến quy định bắt buộc

IMO đã xác định một lộ trình tương đối rõ ràng cho quá trình phát triển MASS Code.

  • Tháng 5/2026 – MSC 111: IMO thông qua MASS Code không bắt buộc theo Resolution MSC.595(111).
  • Tháng 7/2026: MASS Code chính thức có hiệu lực.
  • Tháng 12/2026 – MSC 112: IMO dự kiến khuôn khổ phát triển cho Experience-Building Phase (EBP).
  • Năm 2028: IMO dự kiến bắt đầu phát triển MASS Code bắt buộc dựa trên MASS Code hiện tại, kết quả của EBP và đánh giá của các tiểu ban liên quan. IMO cũng sẽ xem xét các sửa đổi đối với SOLAS, bao gồm khả năng bổ sung một chương mới để đưa MASS Code vào khuôn khổ bắt buộc.
  • Trước hoặc vào ngày 1/7/2030: IMO dự kiến thông qua mandatory MASS Code.
  • Ngày 1/1/2032: Mục tiêu hiện tại là mandatory MASS Code sẽ chính thức có hiệu lực.

Lộ trình này cho thấy MASS Code đang được phát triển theo từng giai đoạn. IMO muốn có đủ kinh nghiệm thực tế trước khi chuyển sang quy định bắt buộc.

MASS Code transition

MASS Code và tác động đến ngành hàng hải

Sự xuất hiện của MASS Code không chỉ ảnh hưởng đến chủ tàu.

Đây là vấn đề liên quan đến toàn bộ chuỗi giá trị hàng hải.

– Đối với chủ tàu và đơn vị quản lý tàu

Doanh nghiệp cần đánh giá khả năng ứng dụng tự động hóa trong hoạt động khai thác.

Các vấn đề về hoạt động từ xa, kết nối, an ninh mạng và sự giám sát của con người sẽ ngày càng được quan tâm nhiều hơn.

– Đối với nhà đóng tàu

Thiết kế tàu sẽ phải tính đến các yêu cầu mới liên quan đến hệ thống tự động, giao tiếp dữ liệu và điều khiển từ xa.

Khả năng tích hợp giữa thiết bị truyền thống và hệ thống tự hành cũng trở thành một yếu tố quan trọng.

– Đối với nhà cung cấp thiết bị

Thiết bị hàng hải cần có khả năng tích hợp với các hệ thống điều khiển và giám sát mới.

Khả năng trao đổi dữ liệu và đảm bảo an toàn hệ thống sẽ ngày càng quan trọng.

– Đối với thuyền viên và người vận hành từ xa

MASS đặt ra những yêu cầu mới về vai trò, trách nhiệm, năng lực và đào tạo.

Con người không biến mất khỏi hệ thống. Vai trò của con người đang thay đổi.

– Đối với cơ quan quản lý và tổ chức hàng hải

MASS Code tạo ra một cơ sở chung để đánh giá và chứng nhận những mô hình vận hành mới.

Đồng thời, các vấn đề liên quan đến ship-port interface và khía cạnh pháp lý cũng đang được các ủy ban khác của IMO tiếp tục xem xét. FAL đang xây dựng lộ trình liên quan đến giao diện giữa MASS và cảng. LEG cũng đang xem xét nhu cầu sửa đổi hoặc diễn giải các điều ước thuộc phạm vi của Ủy ban Pháp lý.

MASS Code – nền tảng cho thế hệ tàu tiếp theo

MSC 111 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng khi IMO thông qua MASS Code, khung quy định toàn cầu đầu tiên dành riêng cho Maritime Autonomous Surface Ships.

Tuy nhiên, đây mới là bước đầu.

Từ năm 2026, ngành hàng hải sẽ bước vào giai đoạn tích lũy kinh nghiệm với MASS Code. Năm 2028 dự kiến bắt đầu quá trình phát triển quy định bắt buộc. Đến năm 2030, IMO đặt mục tiêu thông qua Code bắt buộc và hướng tới hiệu lực từ ngày 1/1/2032.

Đối với doanh nghiệp hàng hải, đây là thời điểm phù hợp để bắt đầu theo dõi và chuẩn bị cho những thay đổi về công nghệ, thiết kế tàu, vận hành, đào tạo, chứng nhận và quản lý rủi ro.

MASS Code không chỉ là một quy định mới. Đây là nền tảng pháp lý cho quá trình chuyển đổi từ tàu truyền thống sang thế hệ tàu có mức độ tự động hóa và điều khiển từ xa ngày càng cao.